Eerste deel trilogie De Badhoeve wordt uitgereikt aan de wethouder van Cultuur Marja Ruigrok

Het komt al steeds dichterbij, de presentatie van het eerste deel uit De Badhoeve trilogie 'Lied van wind en water'. Op zaterdag 11 mei a.s. om 13.30 uur zal de wethouder van Cultuur, Marja Ruigrok, het eerste exemplaar in ontvangst nemen. De feestelijke uitreiking vindt plaats bij boekhandel Jaspers, Sloterweg 95 in Badhoevedorp. Daarna zal ik tot 15.00 uur voor wie dat wil de boeken signeren. Uiteraard is iedereen van harte welkom, maar laat het even weten, zodat de boekhandel een beetje kan inschatten wat hij kan verwachten. De trilogie wordt uitgegeven in de Romanserie van Zomer & Keuning

Boek Unity Mitford is geschreven

Het boek over de Engelse Freule Unity Mitford is geschreven. Deze week nog nalezen en corrigeren. Nog alle tijd trouwens want het boek verschijnt pas rond mei volgend jaar. Het was voor mij trouwens een enorme uitdaging dit boek te schrijven. Maar uitdagingen liggen mij wel omdat ik me op schrijfgebied graag zo breed mogelijk oriënteer. Dit keer zal het boek bij Omniboek verschijnen.

Onze lieve Heer heeft rare kostgangers. Neem een Duits dictator en een Engelse freule beiden met obsessies, dwangmatige gedachten en met een bezetenheid die zich zal uitstrekken tot heel Europa. Stop daarbij een libretto op de klanken van een antisemitische componist en alle compulsies zijn aanwezig om vandaar uit een stuk geschiedenis op te bouwen die we al gauw als een Tweede Wereldoorlog beschouwen. Waar ging het met deze drie ‘ingrediënten’ die de wereld vergiftigde mis? Waar werd onder die pan het vuurtje opgestookt om de brei van antisemitische, vurig nationalisme en fascisme zo tot een koningsmaal te bereiden dat het miljoenen aanhangers kreeg, die er zich mee voedden en zich er aan laafden?

De dictator, de freule en de componist vormen gezamenlijk Die Walküre. Voor Hitler begon zijn obsessie toen hij nog maar twaalf jaar oud was. Op die leeftijd zag hij voor het eerst van zijn leven een opera Lohengrin, in een oogwenk was hij verslaafd en kende zijn enthousiasme voor de componist uit Bayreuth, zeker ook later, letterlijk geen grenzen. Een paar jaar later stopte hij met school en besteedde een deel van zijn zakgeld gepassioneerd door Wagner aan de opera. Het vurige nationalisme en de antisemitische geschriften van de componist inhaleert hij en worden omgezet in een religie. Gebiologeerd luisterde hij naar wat Wagner de mensheid voorhield. ‘Het volk is altijd het wezen geweest van alle individuen die een gemeenschappelijkheid vormden.’ Als een God die de wereld schiep strooide hij zijn  visie en obsessie uit over hen die in gemeenschappelijkheid van denken en doen op aarde waren gezet. Wagner: ‘In het begin waren er het gezin en de rassen, daarna werden de rassen verenigd door linguïstische gelijkheid als natie.’

Die woorden roepen om een feestje dacht de dictator. En zo vierde in 1933 de nieuwgekozen Nationale Socialistische Partij de vijftigste sterfdag van Richard Wagner door een grootse herdenkingsceremonie te organiseren in Leipzig, de geboorteplaats van de componist. Adolf Hitler nodigde de weduwe van Siegfried Wagner, de in Engeland geboren Winifred en haar zoon Wieland uit als ere-gast tijdens dit evenement.

Zoals dat gaat met obsessies is men altijd in staat om de ene obsessie met de andere te herinterpreteren zodat het naadloos met elkaar aansluit. Hitler deed dat met Wagners laatste opera Parsifal waarin hij zijn eigen ideologische visie toepaste. Het verhaal bevat volgens de Wagner lezingen van Schopenhauer elementen van boeddhistische verzaking. Hitler ordende zijn gedachte naar aanleiding daarvan als volgt: ‘wat wordt gevierd is niet de christelijke Schopenhaueriaanse religie van mededogen, maar puur en edel bloed waarvan de zuiverheid, de broederschap van ingewijden, samenkomt om te bewaken.’

Hitler bezocht het graf van Wagner daar beloofde hij: ‘Als het me ooit lukt om invloed uit te oefenen op de bestemming van Duitsland, zal ik zien dat Parsifal wordt teruggegeven aan Bayreuth. Die wens is niet in vervulling gegaan. Wellicht omdat ergens in het verre Groot-Brittannië een achttienjarige tiener van adel Lady Unity Valkyrie onder de klanken van Die Walküre foto’s van Hitler sorteerde en  aan de wand van haar slaapkamer bevestigde. Haar held, haar idool Adolf Hitler te ontmoeten was een vrouwelijke variant van een obsessie die haar al bij haar geboorte werd meegegeven. Unity werd verwekt in het Canadese Ontario in het goudzoekersdorp Swastika haar grootvader de eerste Baron Redesdale Algernon Bertram Mitford stond er op dat haar tweede naam Valkyrie zou zijn, dit als eerbetoon aan de componist Richard Wagner waarvan hij een groot liefhebber was. Valkyrie is een opera van Wagner gebaseerd op de Noordse sage ‘Die Walküre’ waarin de grimmige doodsgodin Valkyrie vliegend door de lucht op de rug van een hellehond de slagvelden afstroopt op zoek naar helden, dappere strijders, die worden opgenomen in het Valhalla.

Al in 1933 besluit Lady Unity Valkyrie Midford het Swinbrook House op het Engelse platteland te verlaten om Duits te gaan studeren om zo haar Führer beter te leren kennen. Vergezeld van haar grote zwart dog Rebell, een tamme rat en een stel witte muizen reist de lady af naar München om zich in een exclusief meisjespensionaat, beheerd door barones Laroche te verdiepen in de Duitse taal. Ze laat er geen gras over groeien om hem te willen ontmoeten. Direct bij aankomst in München schrijft ze hem al aan, probeert hem telefonisch te bereiken, maar krijgt geen antwoord. Ze houdt vol en krijgt uiteindelijk haar zin als ze hem weet uit te leggen wat haar missie in het leven is, maar misschien beter het hier een obsessie te noemen. Hitler, gevoelig voor alles wat Wagner betreft, luistert aandachtig naar zijn persoonlijke Valkyrie die zich opwerpt om hem tijdens zijn leven te beschermen, maar mocht hem in zijn dappere strijd toch iets overkomen, dan zal zij hem in de wereld van de dood vliegend op de rug van een hellehond als held van het slagveld halen om hem naar het Valhalla te brengen zoals de sage dat zo mooi voorschrijft.  

Drukte bij boekhandel Donner voor boek van auteur John Brosens

Daar is-ie dan 'Sprong naar het duister' van auteur John Brosens. Heerlijk veel belangstelling bij boekhandel Donner voor de uitreiking van de eerste exemplaren aan de kinderen en familie van hoofdpersoon en verzetsheld Pieter Dourlein. Boek werd gepresenteerd door Floor Jonkers van Uitgeverij Omniboek. Van harte gefeliciteerd, John! Veel succes!

Collega John Brosens reikt eerst exemplaar van zijn boek uit

Vandaag  als een razende witte tornado door het huis. Nog even een bloemetje halen, vriendin Gerda ophalen om samen naar de boekpresentatie te gaan van collega John Brosens die vanmiddag zijn boek presenteert bij boekhandel Donner in Rotterdam. Spannend! Voor John dan, want Gerda en ik hoeven alleen heel ontspannen het glas maar te heffen op zijn succes, want dat zal 'Sprong naar het duister' zeker gaan worden! Boek verschijnt bij Uitgeverij Omniboek

E-books in prijs verlaagd

De e-books van zowel 'De Wolkenkijker' (nu € 7,99 als de roman 'Elke dag is anders' (nu € 4,99) zijn in prijs verlaagd. Hoe mooi is dat?!

Zomeraanbieding Het meisje uit de Mandenmakerssteeg

De Zomeraanbieding 2019 van Z&K is verschenen met de presentatie van 'Het meisje uit de Mandenmakerssteeg'. De historische roman verschijnt op 27 augustus a.s. Naast de papierenversie uiteraard ook weer als e-book. Zodra het boek er is ga ik weer in op uitnodigingen om te signeren en lezingen. Dit boek gaat over een bijzonder stukje Nederlandse geschiedenis waarin arm en rijk in 1748 recht tegenover elkaar staan en wordt uitgevochten in de omgeving van de Dam  en de Amsterdamse grachten.

Gezellige Boekenborrel in Badhoevedorp

Net thuis na een heel gezellige 'Boekenborrel' in de bibliotheek van Badhoevedorp. Meer bezoekers dan zich aanvankelijk hadden aangemeld. Daarbij leuk publiek waarvan sommige nog veel wisten te vertellen over het landgoed De Badhoeve, uiteraard in een tijd dat mijn hoofdpersonen allang niet meer leefden.

Boekenborrel in bibliotheek Badhoevedorp

Het klinkt en voelt als een feestje, ik verheug me dan ook enorm op de Boekenborrel in Badhoevedorp. 

                                                                            ***

Uitgenodigd door de Bibliotheek in Badhoevedorp en boekhandel Jaspers uit die zelfde plaats vertel ik morgenavond 29 maart, om 20.00 uur over de totstandkoming van de trilogie 'De Badhoeve'. Iedereen is uiteraard van harte welkom.

De moeder, de vrouw Sara Hoevenaar sluit naadloos aan bij thema Boekenweek 2019

Ook al speelt het verhaal 'De Wolkenkijker' zich eind 1700 af, het sluit naadloos aan bij het thema van de Boekenweek 2019 'De moeder, de vrouw'. Sara Hoevenaar is verantwoordelijk voor negen kindermonden die zij moet voeden. Zes eigen kinderen en drie van haar jong overleden schoonzusje Sijtje. Het leven wordt er met een man, die als mensenredder en zeeloods bij de VOC in dienst is niet gemakkelijker op. Zeker wanneer hij door oorlogsomstandigheden niet van boord kan en terechtkomt op Kaap de Goede Hoop. Hoe gaat Sara dit redden? Marja Visscher brengt een ode aan moeder en vrouw, die in het duister van de geschiedenis haar bescheiden, maar zo belangrijke rol speelde in de geschiedenis van de achttiende eeuw.

Uitgave Zomer & Keuning - € 16,99 - ook als e-book - auteur Marja Visscher.

Complete omslag eerste deel De Badhoeve een feit

De complete omslag is nu een feit, teksten op voor en achterkant zijn gecontroleerd. Dus kan nu het boek naar de drukker. Altijd weer een mooi moment na hard werken van schrijver, redactie en ontwerper. Op naar de uitreiking op 11 mei a.s. bij boekhandel Jaspers in Badhoevedorp waar ik om 13.30 uur het eerste exemplaar uitreik aan wethouder Cultuur, Marja Ruigrok. Maar nog voor dat plaatsvindt volgende week vrijdag, 29 maart a.s. eerst nog een boekenborrel/lezing in de bibliotheek van Badhoevedorp om mijn publiek aldaar nog iets te vertellen over het ontstaan van de trilogie.

Nieuwe historische roman Marja Visscher verschijnt eind augustus bij Z&K

De omslag van de roman 'Het meisje uit de Mandenmakerssteeg' is vrijgegeven en mag ik jullie nu ook presenteren, hetgeen ik uiteraard graag doe. Is het geen schoonheid van een omslag? Best trots op! Deze historische roman verschijnt eind augustus bij Zomer & Keuning in de Historische boekenreeks.

Leentje, de dochter van Mat van de Nieuwendijk, groeit op in een armoedige kelderwoning in de Amsterdamse Mandenmakersteeg. Mat, ook wel het Limoenwijf genoemd, werkt als visvrouw op het Damrak. De enorme pachtgelden drijven haar tot waanhoop en zij organiseert in het geheim een groot Pachtersoproer (1748). Ook Leentje wil zich graag verbeteren en wordt tot ergernis van Mat als dienstmeisje aangenomen bij een van de meest gehate vispachters Jacob Bicker Raye. Het wordt niet alleen een strijd tegen de pachters, maar ook een onderling geschil tussen moeder en dochter. Dan ontmoet Leentje de scheepstimmerman Pieter waarbij, ondanks de roerige tijd, de liefde opbloeit. Hij heeft veel bewondering voor de daden van de standvastige en onvermoeibare Mat. Dan ontdekt Leentje dat Pieter strijdt aan de zijde van haar moeder.

Gemengde gevoelens tijdens het schrijven, maar een grote uitdaging

Gisteren opnieuw met gemengde gevoelens gekeken naar de documentaire over Adolf Hitler, het was de laatste in een serie van vier. Nu ik met een boek bezig ben over Unity Mitford een van de zes Engelse freules Mitford, staat je verstand stil bij het kijken naar de documentaire. Wat een verschrikking en ellende. Op mijn bureau veel documentatiemateriaal over die tijd, waarin mijn hoofdpersoon een grote rol speelt. Ze houdt van hem, stalkt hem, aanbidt hem. Om toch dichtbij haar te komen, zoals ik dat altijd probeer bij mijn hoofdpersonen, moet ik veel opzij schuiven, zeker na het kijken van die filmbeelden. Misschien heb ik er daarom ook wel voor gekozen om vanuit het perspectief van Unity te schrijven. Ik zit in haar hoofd, ventileer haar gedachten en zij neemt mij mee aan de hand van de documentatie uit die periode die er over haar bekend is. Daarom probeer ik naar hem te kijken zoals zij naar hem kijkt. Het is moeilijk! Ze is tevreden met zichzelf, haat de Joden en is trots op haar zwarte blouse met insigne. Het is een van de moeilijkste boeken die ik tot nog toe heb geschreven. Wanneer ik tijdens het schrijfproces verzachtende omstandigheden probeer te bedenken voor wat ik moet gaan schrijven, dan stop ik even en denk aan al die mensen die in die periode het leven lieten. En toch is dit boek wel mijn grootste uitdaging ooit, ik zie het als mijn opdracht om mijn lezers straks een beeld van haar te geven, waarmee de oorlog van een heel andere kant wordt bekeken, vanuit haar gezichtspunt. Ik heb ook allerlei zaken gevonden waarin het 'oorlogstij' ook gewoon had kunnen keren. Rare domme toevalligheden. Het zijn bizarre werkdagen en kijk er naar uit wanneer de eerste versie op papier staat, want het blijft een moeilijk verhaal dat ik toch zo mooi mogelijk aan het papier moet toevertrouwen omdat zij toch ook een rol, zij het een bijzondere, heeft gespeeld in de geschiedenis van wat wij als de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog beschouwen.

Maannachten nu ook als GROTE LETTERBOEK in de bibliotheken

Zojuist mijn presentexemplaren binnengekregen van de roman Maannachten die de Nederlandse Bibliotheek Dienst (NDB) heeft uitgegeven als GROTE LETTERBOEK. Zomer & Keuning zorgde voor de digitale bestanden en samenstelling! Heel fijn dat nu ook mensen met een visuele handicap de historische roman 'Maannachten' via de bibliotheek kunnen lezen. Met een van de presentexemplaren ga ik in ieder geval een goede vriendin blij maken. Dank je wel Monique Boltje voor het toezenden! Blij met dit initiatief!

Lezing in kader Boekenweek in Bibliotheek Badhoevedorp

Schrijfster Marja Visscher vertelt in de Bibliotheek Badhoevedorp in het kader van de Boekenweek 2019 over de Badhoeve trilogie op vrijdagavond 29 maart a.s. tijdens de Boekenborrel.

Trilogie De Badhoeve, deel 1,  Lied van wind en water

Advocaat Jacob Amersfoordt (1817) verliest zijn vrouw in het kraambed. Door verdriet en gemis gooit hij het roer om. Hij sluit zijn woning aan de Prinsengracht voor een reis met zijn boot. Op het rustige water maakt hij plannen om grond te kopen in de zojuist drooggelegde Haarlemmermeerpolder. Hij heeft een landgoed voor ogen met de meest moderne landbouwmechanisatie. Teruggekomen in Amsterdam ontmoet hij tijdens een concert de bekende componiste/pianiste Hermina Dijk (1821). Diep geëmotioneerd door haar spel zoekt hij haar na afloop op. Er ontstaat al snel een liefdesrelatie. Maar de geëmancipeerde Hermina voelt er weinig voor om de concertzalen los te laten. Een toekomst als boerin op De Badhoeve is een weinig aanlokkelijk uitzicht. Wanneer Jacob alleen nog aandacht lijkt te hebben voor de ontwikkeling van het landgoed vlucht Hermina naar Parijs.  

Meer informatie of aanmelden:
https://www.debibliotheekhaarlemmermeer.nl/activiteiten/boekenborrel-met-marja-visscher/?date=201903292000

Kan een slechte vrouw ook sterk zijn?

Het is vandaag Internationale Vrouwendag. Op facebook schreef ik dat mijn bijdrage in de strijd om de vrouwenemancipatie o.a. is dat ik in elk boek dat ik schrijf een sterke vrouw tot mijn hoofdpersoon neem. Toch kom ik terwijl ik dit schrijf in een soort gewetensnood, want kunnen slechte vrouwen in hun soort ook sterk zijn. De definitie van sterk en krachtig ontloopt elkaar niet veel denk ik. Ik heb het niet opgezocht, maar je zou het ene woord heel gemakkelijk voor het andere woord in een zin kunnen vervangen. Waarom dan nu die 'gewetensnood'? Momenteel ben ik bezig met een boek over de Engelse freule Unity Valkyrie Mitford (1914-1948). Om maar direct met de deur in huis te vallen, zij was het liefje, of beter gezegd één van de liefjes van Adolf Hitler. Misschien niet zo zeer verliefd op hem als wel om wat hij deed en om haar eigen idealen, de alliantie tussen Engeland, haar land en Duitsland zijn land te verenigen. Dat alles in kader van een Noordse sage en de muziek (libretto) van Richard Wagner. Zij haatte de Joden en keek op tegen haar idool. Was zij sterk of zit er dan ineens een verschil tussen 'sterk' zijn en 'krachtig'? Ik vind fascisme geen sterke gedachte, verre van dat, maar toch ben ik voor deze roman in haar hoofd gekropen en vind haar eerlijk gezegd wel een krachtige vrouw met overigens de verkeerde idealen. Hitler houdt van haar openheid en wat ze zegt snijdt in zijn ogen hout. Tegelijkertijd heeft zij in zijn ogen prachtige connecties bij de Engelse adel, die hem weleens van pas zouden kunnen komen. Was het bij de alliantie tussen Duitsland en Engeland gebleven en had zij haar zin gekregen, misschien was de keuze voor het woord dan niet zo moeilijk. Misschien heel misschien zou ze dan wel een sterke vrouw zijn geweest. Maar de geschiedenis wijst uit dat ze 'krachtig' is en in het slechte haar kracht heeft bewezen en zich staande heeft gehouden. Zelfs toen ze op een bankje in een park in München een pistool op haar hoofd zette omdat de Noordse sage nu eenmaal zo'n verloop kende. Dat het allemaal heel anders liep is heel verrassend, maar het geeft toch stof tot nadenken. Sterk en krachtig de woorden zijn zo op het eerste oog in één zin te vervangen, maar ooit wanneer deze roman uitkomt, zal iedereen zich opnieuw die vraag stellen.

Een laat ontdekte mooie advertentie

Ik ontdekte deze advertentie een beetje laat, de maand februari is al voorbij, maar niettemin een leuke advertentie van eBook.nl. Hopen maar dat er weer veel lezers van 'Maannachten' hebben genoten! Heerlijke kostuumdrama's blijven de fantasie nu eenmaal prikkelen.

Mijn roman op een bedje aan zee in Sri Lanka

Kreeg zojuist een mailtje, een van mijn lezers is op vakantie naar Sri Lanka en wat nam ze mee voor op haar bedje aan zee... juist: Tot de maan en weer terug! Veel leesplezier!

De Idiotendominee, een mooi stukje geschiedenis

Gisteren een kort verhaal ingestuurd naar uitgeverij Historische verhalen.nl Een verhaal over de letterkundige, predikant C.E. van Koetsveld die het Buitengewoon onderwijs invoerde, de z.g. Idiotenschool. Hij trok zich het lot aan van kinderen die werden weggestopt omdat zij geestelijk iets mankeerde. In die tijd werden dat idioten genoemd. Van Koetsveld deed via het armenbestuur een oproep aan de wijkmeester om uit te zoeken hoeveel idioten er waren in zijn kerkelijke gemeente. De uitkomst laat zich raden, volgens de wijkmeester was er niemand te vinden. Volgens Van Koetsveld heel wonderlijk, hij geloofde er niets van en ging zelf op onderzoek uit. Uiteindelijk kwamen er zelfs uit de straat waar de wijkmeester woonde vier idioten uit een gezin tevoorschijn. Van Koetsveld, later hofpredikant van Koning Willem III, kreeg steun van diens echtgenote Koningin Sophie. Zij werd Beschermvrouwe van de stichting.

Al in zijn standplaats Schoonhoven werd Van Koetsveld geconfronteerd met een meisje dat door haar ouders uit schaamte werd opgesloten als hij op huisbezoek kwam. Het meisje hoorde hij schreeuwen als een wild dier, waarbij zij haar kleren scheurde uit frustratie. Hij beloofde haar, wanneer ze dit niet meer zou doen, ze naar de zondagsschool mocht komen. Hoewel de commissie er op tegen was, liet hij het kind toch komen. Het heeft nadien nooit meer haar kleding verscheurd en werd op latere leeftijd zelfs aangenomen als dienstmeisje. In 1855 was de Idiotenschool en een inrichting in Den Haag een feit en  hij was daarmee de grondlegger in Nederland van het Buitengewoon Onderwijs in Nederland.

Na het schrijven van een biografie over de schrijver-predikant C.E. van Koetsveld Van Dorpsdominee tot Hofpredikant organiseerde ik in het voormalige streekmuseum, nu Museum Hoeksche Waard een prachtige Van Koetsveld tentoonstelling met veel materiaal verkregen via de nazaten van de predikant de familie Croiset van Uchelen. 

Ik deed dit met medewerking van Quintus van Koetsveld (midden op de fotocollage) Hij woont in Engeland en is een kleinzoon van de broer van dominee Van Koetsveld. Die dag speelde we volledig 'aangekleed' als een heus kostuumdrama, zijn intrede in Westmaas na. Dit was als 23-jarige dominee zijn eerste standplaats nadat hij was afgestudeerd en er zijn boek over schreef: Schetsen uit de Pastorie te Mastland. Op de bovenste foto de Haagse familie Croiset van Uchelen, nazaten van de architect en kleinzoon van Ds. van Koetsveld. Links de 'aanzegger' dat de dominee in aantocht is. We hadden voor de voorstelling veel 'uit de kast' gehaald. Uiteraard alle kostuums en een dominee en zijn echtgenote waarvoor op een eiland verder, op Goeree-Overflakkee de kostuumvereniging inschakelde. Alle andere kostuums waren afkomstig van een helaas opgeheven historische dansgroep in de Hoeksche Waard en kleding uit het museum. Verder beschikten we die dag via de vereniging van het aangespannen paard op ons eiland, over een rijtuig, een zogenoemde 'kerkbrik' waarmee het predikantenechtpaar werd binnengereden. Met een kerkbrik ging men op zondag naar de kerk, de deur van het rijtuig zat aan de achterkant zodat de zondagse kleding niet door het paard bevuild kon worden. 

 Het was die dag in mei heerlijk zonnig en een feestje om op die manier een slot manifestatie te verzorgen aan het eind van de periode waarin ik de biografie schreef. Ik leerde Quintus van Koetsveld kennen toen ik de biografie schreef. Samen hadden wij een bijzondere collectie antiquarische boeken die C.E. van Koetsveld schreef. Daarnaast ook handgeschreven preken en brieven. Omdat zowel de kinderen van Quintus als mijn kinderen geen belangstelling hadden voor de collectie, waaronder veel eerste drukken en de volledige drukken van de Schetsen uit de Pastorie te Mastland, besloten wij de complete collectie te schenken aan de Vrije Universiteit van Amsterdam, waar iedere geïnteresseerde de collectie handschriften kan bekijken. In de volgende collage zien jullie foto's van de Pastorie in Westmaas, die Van Koetsveld zo prachtig beschreef in zijn Schetsen. Het boek schreef hij overigens niet in Westmaas, maar pas toen hij daar weg was en in Berkel woonde en werkte.

Weer later verhuisde hij naar Schoonhoven om tenslotte in 's-Gravenhage terecht te komen. Hij was al op hoge leeftijd toen hij in 1878 werd benoemd als hofpredikant van Willem III. Hij is ook de predikant die koningin Wilhelmina heeft gedoopt en Willem III begraven. Hij had een kamer op Paleis het Loo, maar heeft daar nooit gewoond. Van Koetsveld leefde van 1807-1893. Hij werd onder grote belangstelling begraven op de begraafplaats Oud Eik en Duinen, waar nog steeds het graf is te zien. Er waren o.a. rouwbetuigingen van Koningin Emma en prinses Marianne

Zijn Schetsen uit de Pastorij te Mastland, Ernst en luim uit het leven van den Nederlandschen Dorpsleeraar verscheen te Schoonhoven en was direct al een bestseller. Het is vaak vergeleken met de Camera Obscura van Nicolaas Beets dat ook in die tijd verscheen en het werk van Charles Dickens. In totaal kende het boek 15 drukken. Ook het buitenland had belangstelling waardoor het verscheen in een Engelse vertaling en een Duitse en zelf in Zuid-Afrika toont interesse, hetgeen een mooie uitgave opleverde. Zijn boek 'Idiotisme en de Idiotenschool' heeft hij opgedragen aan de beschermvrouw Koningin Sophie.

De levensbeschrijving die ik in 1973 over Van Koetsveld schreef stelt de lezer in staat kennis te maken met deze veelzijdige predikant/schrijver die werd geboren (1807) aan de Boompjes te Rotterdam. na zijn jeugd in Rotterdam wordt in het boek uitgebreid ingegaan op zijn leven en werken. Om een indruk te geven van de levensloop begint zijn werk met een calendarium. Vervolgens is er aandacht voor de historische achtergrond, de politieke verhoudingen in Nederland, de kerkhistorie en de literaire stromingen van zijn tijd. 

Tot slot is er een hoofdstuk gewijd aan zijn schrijverschap en de beoordeling van zijn tijdgenoten in kranten en tijdschriften. 

Wie interesse heeft in het boek, momenteel worden de laatste exemplaren verkocht bij Bol.com  voor het afgeprijsde bedrag van € 19,95. Het is een gebonden boek op A4 formaat en kent totaal 240 pagina's. In het tweede gedeelte van het boek kan de lezer kennis maken met de Schetsen uit de Pastorie te Mastland. De tekst werd integraal uitgegeven en de spelling en typografie door mij gemoderniseerd. Een woordenlijst achterin de uitgave helpt de lezer met het begrijpen van wat uit de tijd geraakte woorden en gebruiken.

Ik hoop met mijn korte verhaal over de Idiotenschool en het Buitengewoon Onderwijs een bijdrage te hebben geleverd aan een stukje historie van Nederland. Het blijft toch bijzonder dat deze predikant de grondlegger is van het hedendaagse Buitengewoon Onderwijs. Uiteraard is het aan de redactie van Historische Verhalen.nl of dit verhaal wordt opgenomen op de website en de door hen uit te geven  prachtige bundels historische verhalen. Kijk daar ook eens en lees de bijdragen die werden geleverd. Prachtige verhalen die door de redactie werden verzameld, eerst op de website werden geplaatst en tenslotte in de bundels werden opgenomen. www.historischeverhalen.nl

Interessante onderwerpen geven een uitdaging

Momenteel heb ik veel werk aan historisch onderzoek. Nog steeds gaat mijn aandacht uit naar de toneelwereld voor het boek 'Op de adem van de tijd'. Verder onderzoek ik de geschiedenis van de Haagse 'Idiotenschool'. Voor uitgeverij 'Historische verhalen'.
Daarnaast, in overleg met uitgever Omniboek, Floor Jonkers, gesproken over het door hen uitgegeven boek 'De zes freules'. Ik kan momenteel niet dieper ingaan op de bedoeling van deze oriëntatie, maar interessant en bijzonder is het wel. Wanneer je 'De zes freules' nog niet hebt gelezen, doe het want het zal je verbazen. De Engelse freules die je hier ziet werden namelijk geboren met een zilveren lepel in de mond. Deze dochters van de steenrijke David Mitford, oftewel Lord Redesdale dansten in satijnen jurken op debutanten bals in het interbellum en waren voorbestemd om een goed huwelijk te sluiten. Maar het liep anders.

Nancy kreeg de interpunctie nooit onder de knie, maar was een rasverteller, haar romans werden bestsellers in de jaren veertig. De blauwogige Pamela werd boerin en waakte moederlijk over haar kuikens. Diana was de begeerlijkste vrouw van haar generatie, maar ze verliet de miljonair Bryan Guinness voor de Britse fascistenleider Oswald Mosley. Unity was een vurig bewonderaar van de nazi's, werd gezelschapsdame van Hitler en schoot zichzelf door het hoofd toen Engeland de oorlog verklaarde aan Duitsland. Jessica was communist, liep weg met volgens gerichten de bastaardzoon van Churchill en vertrok naar Amerika. Alleen Deborah voldeed aan de verwachtingen: ze werd hertogin van Devonshire. Haar enige ondeugd was dat ze van Elvis Presley hield... De schrijfster Laura Thompson beschrift op meeslepende wijze het leven van deze adellijke zussen, die kozen voor de extreme politieke ideologieën van de twintigste eeuw. Een waargebeurd verhaal over een bijzondere familie in een buitengewoon tijdperk, dat leest als een roman.

Daarnaast kocht ik 'Op jacht naar de liefde' van de oudste freule Nancy Mitford. Haar kindertijd in een groot, afgelegen landhuis met vijf zussen en een broer herleeft in 'Op jacht naar de liefde', dat grotendeels autobiografisch is en doet denken aan Cissy van Marxveldt, maar dan pittiger, aan Jane Austen, maar dan venijniger en ze is oneindig veel grappiger.
Verder kocht ik nog wat boeken die de verhalen vertellen van Unity Mitford en haar bijzondere liefde voor de Fuhrer.

Tot slot kreeg ik zojuist te horen dat wethouder Cultuur Marja Ruigrok van de gemeente Haarlemmermeer op 11 mei a.s. het eerste exemplaar van De Badhoeve trilogie in ontvangst zal nemen bij boekhandel Jaspers in Badhoevedorp, waarvoor ik haar bijzonder erkentelijk ben. De Badhoevetrilogie wordt uitgegeven in de Romanserie van Zomer & Keuning.

Kortom, genoeg werk aan de winkel!

De Valentijnprijs en Publieksprijs 2019 ging naar Gaby Rasters voor 'Nooit meer bang'

De Valentijnprijs 2019 is dit jaar gewonnen door auteur Gaby Rasters uit Weert met haar roman Nooit meer bang. Deze roman verscheen bij uitgeverij Z&K. De prijs werd 9 februari uitgereikt in het Antropia in Driebergen. Een quote van de jury over dit boek: “Originele setting die tot de verbeelding spreekt – en bovendien de karakters met elkaar verbindt.” De Valentijnprijs werd voor de vijfde keer uitgereikt sinds de oprichting van het Valentijngenootschap op 14 februari 2014. Naast de Valentijnprijs won de auteur ook de Publieksprijs!

Rasters is in opmars. Haar boek Nooit meer Bang doet het goed en krijgt veel waardering van lezers. Ze tekende maar liefst 3 nieuwe boekcontracten bij Uitgeverij Boekerij en dit jaar zal haar tiende boek verschijnen! In ‘Nooit meer Bang’ gaat over de vreselijke aanslag in Brussel, nu drie jaar geleden. Door deze aanslag raken levens met elkaar verbonden en zul je als lezer meegesleurd worden in een wir war aan emoties. Moedig doorgaan en liefde blijven voelen staan centraal in dit verhaal. Irene Moors schreef over dit boek het volgende: “Een prachtige verhaal over vriendschap en hoop, en over ‘toevallige’ ontmoetingen die zo moesten zijn ! Meeslepend en ontroerend. Terwijl ik dit boek las werden de hoofdpersonen Maud en Louise ook mijn vriendinnen. Hun lot raakte mij zeer !”

De jury van de Valentijnprijs liet weten dat het geen fotofinish was. ‘De naam van deze auteur gaan we nog veel horen.’

Een creatief weekje

De tijd tikt en ik kan zeggen dat ik een creatief weekje achter de rug heb. Zojuist hoofdstuk 4 van de historische roman 'Op de adem van de tijd' afgerond. Voor de vier dagen dat mijn hoofdpersoon in dit Nederlandse kostuumdrama leeft, heb ik vier keer vier hoofdstukken in gedachten, waarmee ik alle geheimzinnigheid rond haar korte leven moet zien op te lossen. Het blijft een uitdaging, maar dit gaat mij lukken weet ik nu. Dat wat de toneelarchieven en krantenarchieven niet prijsgeven, heb ik nu door logische conclusies, en de daaruit voortkomende gevolgtrekkingen, ontdekt. Steeds meer wordt er duidelijk. Uit de diepe krochten van mijn computer zojuist nog zelfs de grafrede tevoorschijn gehaald. Een rede die men uitsprak toen het grafmonument werd onthuld, dat men ter ere van haar vroege dood op de Oosterbegraafplaats in Amsterdam liet plaatsen. Symbool voor een geknakt jong leven.
Een klein citaat uit de rede: 

En met een heilige bazuin, 
de glorie klinken doet van meer dan aardse gaven, 
niet vatbaar voor vergaan in puin. 
Zo zwijmt  de macht des doods vóór 't echte kunstenaarsstreven. 
't Genie sterft niet in eeuwigheid; 
En Sablairolles heeft zich dus onsterflijk leven 
In 't stralend pantheon van Neerlands kunst bereid.  

Voor mijn hoofdpersoon de toneelspeelster Suzanne Nannette Sablairolles geldt eigenlijk de simpele redenering van Vondel 'Het leven is een speeltoneel, 'n ieder speelt zijn rol en krijgt zijn deel.'
Ik heb geen haast, terwijl de tijd doortikt wissel ik het schrijven af met een correctieronde voor de delen twee en drie van de trilogie De Badhoeve. Terwijl denk ik er over na hoe zij haar korte leven heeft ingevuld en hoe zij zich van die ongelooflijke dubbelrol op en naast het toneel heeft gekweten. Ze zit in mijn hoofd en dicht onder mijn vel. In elk van de vier hoofdstukken een van de laatste dagen van haar leven. De eerste dag op de adem van de tijd is gepasseerd in de vier hoofdstukken die ik schreef. Haar tweede dag wacht op mij...

Nog een klein citaat om te genieten van de schoonheid van de taal en om te zien waar de titel 'Op de adem van de tijd' voor deze roman vandaan komt:

Om Sabalirolles schone naam
Is ook haar kunstwerk zelf met haar naar 't graf gedragen,
In hare adem weggevloeid;
Staat eens dit denkgesteent wellicht in verre dagen
Vergrauwd, verweerd, met mos begroeid
Toch zal het nageslacht in 't denkmaal onzer hulde
't Getuignis van de eerbied zien,
Waarmee haar groots talent de tijdgenoot vervulde
Die haar laurierde bovendien,
Zij eens de laatste stem die van haar kunst mag spreken
Verwaaid op de adem van de tijd.
Wij bonden de echo hier in dit herinneringsteken
Vergankelijkheid en graf ten spijt.

En de heldere zon wierp haar gloeiende stralen op het eenvoudige grafmonument, dat op het eenzame kerkhof de rustplaats aanwijst van een van Nederlands begaafdste dramatische kunstenaressen.

Organisatie voor de presentatie van eerste deel De Badhoeve in volle gang

Vorig jaar om deze tijd meldde ik dat ik het eerste deel van de trilogie De Badhoeve, Lied van wind en water, had afgerond. Nu zijn we inmiddels in het stadium dat het manuscript is gecorrigeerd, de omslag klaar is en er een datum is gepland dat het boek bij Zomer & Keuning zal verschijnen namelijk op 7 mei a.s. De organisatie voor de presentatie bij boekhandel Jaspers in Badhoevedorp is in gang gezet en er staan ook al weer twee lezingen gepland in de bibliotheek van Badhoevedorp en op uitnodiging van bibliotheek Hoeksche Waard in 's-Gravendeel.
Het eerste deel van De Badhoeve trilogie kunnen jullie trouwens al bestellen bij www.boekhandeljaspers.nl Bol.com en Boekenwereld.com

Het verhaal De Badhoeve zat na de afronding van het eerste deel al compleet in mijn hoofd en het was dan ook heerlijk om direct nadat ik het eerste deel had ingeleverd, het leven van de geëmancipeerde componiste Hermina Dijk en de tot agrariër omgeturnde Amsterdamse advocaat Jacob Amersfoordt verder gestalte te geven. Inmiddels zijn alle drie de delen geschreven.

Wie nieuwsgierig is naar deze twee naast elkaar levende ego's moet maar eens via Google wat meer over hen lezen. Het is de puur Hollandse geschiedenis van het leegpompen van het Haarlemmermeer en ontwikkelen en inrichten van het gewonnen land en de landbouw aldaar. Hun prachtige boerderij op Engelse leest geschoeid, groeit uit tot het huidige Badhoevedorp. Aan mij de eer jullie als lezers daar in mee te nemen. Jacob die als eerste de agrarische stoommachines naar hier haalde, zelfs burgemeester werd en het gevecht van Hermina om als componiste niet ondergesneeuwd te worden door alles wat er op het landgoed De Badhoeve gebeurt.

Voor beiden heb ik een karakter ontwikkeld waardoor we straks als de boeken worden gepubliceerd van heel dichtbij, bijna vanonder hun huid meemaken hoe hun beider leven er rond 1856 uitzag en welk gevecht zij beiden hebben moeten leveren om echt gelukkig te worden.

Eerste deel trilogie De Badhoeve, Lied van wind en water, kan nu reeds besteld worden

Jippie de prachtige omslag van de historische roman 'Het meisje uit de Mandenmakerssteeg', dat jullie kennen onder de werktitel 'Het Limoenwijf', al mogen zien. In één woord prachtig!! De roman verschijnt eind augustus, dus jullie moeten nog even geduld hebben tot de Zomeraanbieding van Zomer & Keuning. Eerst komt in mei het eerste deel uit van De Badhoeve trilogie. Er gaat weer veel moois verschijnen! 
Het eerste deel van de Badhoeve trilogie kunnen jullie trouwens al bestellen bij Bol.com en Boekenwereld.com

De roman Maannachten nu van € 16,99 voor 12,50 ook als e-book en luisterboek

Vandaag eens een betaalde promotie geprobeerd op mijn zakelijke facebook pagina, dat zorgt voor een groter bereik. Wanneer dit werkt, zal ik dit vaker gaan doen! Maar eens beginnen met Maannachten omdat dit boek in prijs verlaagd is. De historische roman 'Maannachten' van Marja Visscher neemt je vanuit het perspectief van Joséphine Fesser mee in het leven van de schilder Johan Barthold Jongkind (1819-1891), voor wie zij al bij hun eerste ontmoeting een grote bewondering opvat. Jongkind was aan lagerwal geraakt en verbleef daarom tijdelijk in Nederland, maar zijn kunstenaarsvrienden hebben hem teruggehaald naar Parijs. Joséphine koopt een schilderij van hem en nodigt hem uit om bij haar te komen eten. Vanaf dat moment wijkt hij nauwelijks nog van haar zijde. 'Maannachten' is een intrigerend verhaal over leven voor de kunst en leven van de liefde. Deze roman is een uitgave van Zomer & Keuning en kost € 16,99 nu € 12,50 Verkrijgbaar bij iedere boekhandel, ook als e-book en luisterboek verkrijgbaar. https://www.facebook.com/zomerkeuning/?ref=br_rs 

Uiteraard ook te bestellen bij: Bol.com

Een greep uit de recensies:

*Het boek is vlot en empathisch geschreven en biedt een interessant inkijkje in de kunstenaarswereld in Parijs aan het eind van de 19e eeuw. Jongkind ging om met bekende schilders zoals Monet en de schrijver Zola. De auteur heeft veel onderzoek gedaan en zich goed verdiept in de tijdgeest.

*‘Maannachten’ is een verhaal over een getroebleerd kunstschilder die aan de wieg van het Impressionisme heeft gestaan en de sterke vrouw die zijn rots in de branding was. Het verhaal neemt je mee naar het Parijs van halverwege de 19e eeuw, maar ook naar andere delen van Frankrijk, zoals Normandië, waar Jongkind graag kwam om er te schilderen. Het geeft een goed beeld van de normen en waarden in die tijd. Het boek is beschrijft op een liefdevolle manier het niet al te gemakkelijke leven van J.B. Jongkind en Josephine Fesser. Het leest vlot en bezorgt je een paar heerlijke uren leesplezier!

*Marja Visscher schrijft hier een geromantiseerde biografie van Joséphine Fesser als muze, mecenas en moederlijke geliefde van de schilder Johan Jongkind. Dat is de notendop van de historische roman Maannachten.

Gevierd maar toch mysterieus!

Ik kreeg wat berichtjes naar aanleiding van de blogjes die ik plaatste over het onderzoek dat ik doe voor mijn nieuwe roman 'Op de adem van de tijd'. Waarom ik juist deze toneelspeelster heb gekozen voor mijn nieuwe boek. Ik ben namelijk op zoek naar het leven van de toneelspeelster Suzanne Nannette Sablairolles. Ze werd geboren in 1829 en stierf vrij jong nog maar 38 jaar oud. Misschien wel omdat zij een heel gevierd toneelspeelster was, maar waar om heel onduidelijke reden een mist hangt die maar niet wil optrekken. Zij was in haar korte leven heel gevierd, niet getrouwd met haar toneelpartner Pierre Auguste Morin. Speelde bijna haar hele leven met hem samen en kreeg ook kinderen met hem. Zij waren niet getrouwd, sterker nog Morin had ook nog een eigen gezin en woonde ook niet bij zijn toneelpartner. Hoewel ik elk krantenarchief inmiddels heb uitgespit is het wel heel bijzonder dat er nooit iets over deze bijzondere verhouding werd geschreven. Zij kreeg lovende recensies maar nergens werd er met een woord gerept over haar zwangerschap, ook niet als ze met bijna negen maanden zwangerschap zelfs een dubbelrol speelt, hetgeen toch fysiek bijzonder zwaar moet zijn geweest. Zoals gezegd, ze sterft jong en vervolgens schrijven de kranten en tijdschriften hele verslagen over haar begrafenis, maar nergens ook maar een woord of haar kinderen in de stoet mee lopen of dat haar toneelpartner en minnaar Pierre Morin zich onder de rouwende bevindt. Het is juist dat gegeven dat mij zo nieuwsgierig maakt. Is er bij onderzoek een mogelijk logische oplossing of moet ik er uiteindelijk toe overgaan er dan maar zelf een oplossing voor te zoeken? Het is een heerlijke speurtocht naar een gevierd, maar mysterieuze Nederlandse toneelspeelster.

Onderzoek naar de adoratie van mijn hoofdpersoon Suzanne Sablairolles voor haar vader

Momenteel ben ik op zoek naar de adoratie die mijn hoofdpersoon Susanne Nannette Sablairolles had voor haar jong aan cholera gestorven vader. Uiteindelijk werd hij maar twee jaar ouder dan zijzelf. De toneelspeler Jacob Hendrik Sablairolles stierf 1 augustus 1833 in 's-Gravenhage en liet een groot gezin achter dat met elkaar een reizend toneelgezelschap vormde. Suzanne was toen, vier jaar. Ze was niet de jongste, want net na dat haar vader stierf werd er nog een tweeling geboren. Voor haar moeder Johanna de zware taak om acht kinderen financieel te onderhouden. Gelukkig kreeg ze een baan aangeboden als costumière bij het  Haagse theatergezelschap De Zuid-Hollandsche Tooneelisten. Het was in 1832 dat opnieuw een behoorlijke cholera epidemie zich over Nederland verspreidde, waar Jacob Hendrik een jaar later ziek van werd aan stierf. Men vermoedt dat een aantal Scheveningse boter smokkelaars de cholera naar Nederland hebben gebracht. Ergens anders lees ik dat het om Scheveningse vissers ging. Dit laatste gegeven zal ik waarschijnlijk gebruiken voor mijn roman. Overal werden tijdens de cholera epidemie hospitalen opgericht en waren er waterwagens en waterschuiten om schoon water aan te voeren (zie fotocollage). Op de kerkhoven speciale lijkhuisjes om de aan cholera gestorven lijken te bergen, die zo snel mogelijk werden begraven om verdere besmetting te voorkomen. Opnieuw veel gegevens die ik moet lezen en uitzoeken, daarnaast liggen er ook weer wat boeken te wachten die mij door antiquariaten zijn toegezonden, om gelezen  te worden, zodat ik mijn onderwerp voor het boek 'Op de adem van de tijd' verder kan uitdiepen.   

Reizend kunstenaarsechtpaar Sablairolles

Mijn hoofdrolspeelster Suzanne Nannette Sablairolles werd op 13 januari 1829 geboren in Middelburg. Zij was de dochter van de toneelspeler Jacob Hendrik Sablairolles en de kostuumnaaister Johanna Scholten. Haar ouders trouwden in Den Haag. Of dat een vaste standplaats was, is niet duidelijk want het kunstenaarsechtpaar reisde veel om hun voorstellingen te spelen, hetgeen ook blijkt uit de diverse geboorteplaatsen van de kinderen, van Den Haag tot Leeuwarden en zoals waar Suzanne geboren is in het Zeeuwse Middelburg. Vergelijk de toneelspelers van toen een beetje met de kermis en de parade, waar ook mensen optraden als de vrouw met de baard, of de vrouw met twee hoofden. In een daarvoor bestemde tent werden ook toneelvoorstellingen gegeven. Zeker in die tijd werd er nog op acteurs en acteursfamilies neergekeken. Veel kinderen stonden al op zeer jonge leeftijd op het toneel, soms al vanaf hun vijfde jaar of ze nu wilde of niet. Vaak waren het vooral de dochters die hun ouders als voorbeeld hadden, voor de mannen was er immers werk zat overal. De meeste acteurs kwamen uit families die laag op de sociale ladder stonden, kleermakers, bakkers, soms soldaten. Hoewel het toneel een plaats was waar mannen en vrouwen min of meer gelijke rechten hadden, had een vrouw het toch vaak zwaarder dan de man. Zorgen voor de kinderen, een huishouden wanneer dat al aanwezig was en de zorg voor de kleding. Ik schreef er al eerder over, bijvoorbeeld waar het gaat om de aanschaf daarvan. De jurken waren duidelijk duurder dan dat wat de man droeg, daar kwamen dan ook nog eens de sieraden bij. Toegestoken geld van derden daarbij was prettig, maar vormde ook vaak een belemmering in de huiselijke sfeer en waren het vaak niet de knapste speelsters, die het genoegen kende van een weldoener? Misschien speelde talent daar helemaal eigenlijk geen rol in. Acteurs hadden weinig rechten en moesten vaak maar zien rond te komen. Soms betekende het wel dat de kinderen die al vroeg een rolletje speelde een 'goudmijntje' waren omdat er dan wellicht weer een nieuwe bron kon worden aangeboord voor geldelijke steun. Een leuk snoetje kwam dan zeker van pas!

Toejuichers en uitfluiters

Aan het begin van de negentiende eeuw leerden veel toneelspelers hun vak in de praktijk. De getalenteerde onder hen debuteerde in het theater waarbij het aanwezige publiek mocht meebepalen of de speler een ‘blijvertje’ was. Zij mochten klappen, uitfluiten en toejuichen. Soms zaten er ‘claqueurs’ onder het publiek in de zaal, gehuurde toejuichers of uitfluiters. Later in de eeuw klonken er stemmen die het leren in de praktijk niet op deze manier zagen zitten. Langzaamaan werd er gekozen voor scholing. Men zag het toneel niet meer alleen als vermaak, maar ook als een opvoeding in kunst en cultuur. Men onderkende dat talent aangeboren is en niet aangeleerd moest worden en er werden dan ook toelatingseisen gesteld. Ook wat de toneelkleding betreft is er een hele verandering doorgemaakt. In de achttiende eeuw, maar ook nog in de negentiende was de kleding een behoorlijke kostenpost dat het gezelschap, waarbij de acteur zich had aangesloten, niet altijd kon betalen. Er werd dan vaak gekeken naar de speler zelf. Om dit te bekostigen, vaak voor meerdere verschillende rollen per jaar werd een mecenas aangesteld, die graag wat terugzag voor het geld dat hij er in stak. Sommige vrouwen deelden als tegenprestatie vaak het bed met hun weldoener om er financieel uit te komen. Eind achttiende eeuw begin negentiende eeuw vond men de kleding nog niet zo heel belangrijk. Later veranderde dit en werd men modebewust, maar keek men ook naar kleding die bij de rol paste en de tijd waarin het stuk speelde. Het theater werd meer en meer als een bedrijf gezien, met toegangsprijzen en abonnementen. Dit kwam ook in de kleding tot uiting niet alleen bij dat van het publiek, maar ook op het toneel zelf. Op de adem van de tijd speelt in de achttiende eeuw en beschrijft het korte leven van Suzanne Nannette Sablairolles. Hoewel ik nu door de grote hoeveelheid historische gegevens nog niet kan overzien hoe ik de roman ga opzetten, denk ik er aan om de laatste vier dagen van haar leven te beschrijven. Suzanne werd maar 38 jaar, vier dagen hebben vier keer vierentwintig uur. En van een roman mag verwacht worden dat het tenminste de 70.000 woorden haalt. Is dit een verhouding die elkaar verdraagt? Steeds meer en meer wordt mij duidelijk over haar karakter en het leven dat zij leidt samen met haar tegenspeler en levenspartner Pierre Morin. Welke rol speelt zij in haar persoonlijke leven?

Karakters moeilijk te halen uit statische archiefgegevens

Lezen, lezen en nog eens lezen met natuurlijk de nodige aantekeningen. Een eerste vereiste is, denk ik, om een belevingswereld te creëren voor mijn hoofdpersonen in 'Op de adem van de tijd'. Al lezende krijg ik een indruk vooral door het boek 'Tooneel - Herinneringen' van dr. M.B. Mendes da Costa, een uitgave van Sijthoff uit 1900 met portretten. In het midden van de collage een foto van een willekeurige bladzijde uit dit bijzondere boek. In de oorspronkelijk vorm zijn deze toneel herinneringen verschenen als feuilleton in Het Toneel, het orgaan van het Nederlands Toneelverbond van november 1898 tot mei 1900. Wanneer we nu aan toneel denken, dan zien we de mooie schouwburgzalen voor ons. Maar in die tijd was dat anders leert Mendes mij. Het hield het midden tussen kermis, de parade en de werkelijke schouwburgzalen in de grote steden. Een klein citaatje dan maar wanneer Mendes nog een kleine jongen is en door zijn oudere broer wordt uitgenodigd om mee naar het theater te gaan:

'Het was Amsterdamsche najaarskermis, dus september 1860. Mijn oudste broer, dertien jaar ouder dan ik, had een royale bui; hij noodigde mij uit een avond met hem ergens heen te gaan. Ik mocht kiezen: naar het honden-en-apenspel, of naar het kermisstuk, te vertoonen door het gezelschap van Van Lier, in het Grand-Théâter in de Amstelstraat. Van wat de uitdrukking 'kermisstuk' beteekent, had ik in die dagen volstrekt geen begrip, maar dat deed er niet toe, want al was ik ook nog nooit naar een honden-en-apenspel geweest, voor een toneel-erfelijk belaste als ik, was de keus niet moeilijk. Ze viel natuurlijk op de 'komedie'. 'De nalatenschap van Doctor Faust of de zes talismans' heette het stuk. Gelijk elk rechtgeaard kermisstuk betaamt, was het een groot-tooverkluchtspel in zooveel tafereelen. Met zang en dans, quodlibets, koren en optochten, nieuwe coupletten  en expresselijk daartoe vervaardigde muziek, decoratiën, costumes enzovoort benevens een schitterende apotheose!'

Vervolgens volgt er een lang verslag van de genoten avond en een recensie. Een eerlijke, maar heel persoonlijke mening over wat hij die avond gezien heeft. Hoe hij dat als jongetje heeft ervaren en hoe hij er nu tegenaan kijkt. Wanneer je goed leest leer je hieruit ook hoe de decors er uit zien en welke rekwisieten er worden gebruikt. Tot slot krijg je als lezer nog een uitgebreide beschrijving van de toneelspelers. Een heerlijk, maar soms door de oude spelling, wat lastig leesbaar boek. Maar wat is het nuttig om inzicht in de toneelwereld van toen te krijgen. In het personenregister, achter in het boek, zie ik dat mijn hoofdpersonen Suzanne Nannette Sablairolles en Pierre August Morin op diverse bladzijden in het boek worden genoemd. Het is aantrekkelijk om daar direct naar toe te gaan, maar dan ontneem ik mezelf de prachtige toneeljaren die Mendes da Costa zo mooi beschrijft.

Eerst maar verdiepen in de achtergrond, daarna zal zeker duidelijk worden welke 'rol' (niet alleen hun toneelrol) mijn hoofdpersonen in die wereld hebben gespeeld. Het is spannend, want zal ik daaruit ook hun karakters kunnen achterhalen, die zo belangrijk zijn voor mijn verhaal. Daarin zal van alles meespelen. Maar zal ik het uit alle boeken en paperassen over wat er van hen bekend is, kunnen ventileren? Het is van het grootste belangrijk om tot een zo origineel beeld van die twee te komen.

Lastig concentreren door werk op twee fronten

Zo aan het begin van het jaar is het lastig concentreren op het nieuwe onderwerp dat, zoals ik al schreef, over de toneelwereld in de 19de eeuw zal gaan. Lastig, omdat ik naast het nakijken van de drukproeven van het eerste deel van de trilogie De Badhoeve 'Lied van wind en water', ook het derde deel nog moet corrigeren. Echtgenoot heeft er met een kritisch oog naar gekeken en is nog wel wat tegengekomen. Ook dat neemt de nodige tijd in beslag. Over het nakijken van de drukproeven maak ik me eigenlijk ook wel zorgen, want redacteur Petra van uitgeverij Zomer & Keuning heeft al voor de Kerst de drukproeven verzonden. Nog steeds niet ontvangen en heb haar dit vorige week al gemeld. Voor de zekerheid zou ze ze opnieuw op de post doen, dat is nu ook alweer een week geleden.
Dan maar alvast de correcties beetpakken van deel 3 'Een schone getuigenis'. Altijd fijn wanneer daar vooraf kritisch naar gekeken wordt. Voor de redactie uiteraard prettig om een zo schoon mogelijk manuscript binnen te krijgen. Al sta ik er altijd weer versteld van hoeveel vragen het voor de 'persklaarmaker' toch weer oproept. Dat lijken vaak vragen naar de bekende weg, maar het triggert om de passage nog eens door te lezen uit de ogen van een willekeurige lezer. Dat is soms heel verhelderend! Maar het hoort er allemaal bij. De paar jaar dat ik nu voor Zomer & Keuning werk heb ik echter een mooi ritme gevonden. Ik wil niet meer dan twee boeken per jaar schrijven en ook alleen maar als het meezit. En met meezitten bedoel ik, dat het kiezen van een onderwerp en het historisch onderzoek een beetje wil vlotten.

De toneelwereld is echt een geschiedenis apart dat heel veel lezen vergt. Om meer te weten te komen over de geschiedenis van de toneelwereld heb ik wat oude boeken aangeschaft 'Drama en tooneel' van dr. J.A. Worp en de 'Herinneringen' van dr. M.B. Mendes da Costa, een bekende ooggetuige, die vanaf kleine jongen nog in de zalen heeft gezeten en de spelers waar het om gaat heeft zien optreden. Mooi dat je tegenwoordig via internet bij bijna elk antiquariaat op de boekenplanken kunt kijken om deze naslagwerken te bemachtigen. Daarnaast heb ik inmiddels alweer een ordner vol van uitdraaien afkomstig van het internet om me een beeld te vormen wie Suzanne Nannette Sablairolles en haar vaste tegenspeler en minnaar Pierre Augustin Morin precies waren. Om hun verhouding en hun leven te kunnen begrijpen is de achtergrond van de toneelwereld van het grootste belang. De kenmerken van dat toneelleven hebben zeker in grote mate een stempel gedrukt op het uitermate korte leven van Suzanne (38 jaar). Het wordt een uitdaging om in 'Op de adem van de tijd' haar vier laatste dagen te beschrijven. Van de dag dat ze hoogzwanger haar laatste rol speelde in de 'Markiezin van Senneterre' tot aan haar sterven op zondag 13 januari 1867.